وقتی مسیر واردات خودرو برای مردم بسته می‌شود؛ چرا دوباره کار را برای کیشوندان سخت می‌کنیم؟
یکی از مزیت‌هایی که سال‌ها برای ساکنان مناطق آزاد، به‌ویژه کیشوندان، تعریف شده بود، امکان دسترسی آسان‌تر به خودروهای خارجی و استفاده از ظرفیت واردات مستقیم بود؛ مزیتی که می‌توانست بخشی از تفاوت هزینه و کیفیت زندگی در یک منطقه آزاد را جبران کند.
اما اگر قرار باشد واردات خودرو برای اشخاص ممنوع و این امکان صرفاً در اختیار شرکت‌های خودرویی قرار گیرد، یک سؤال جدی پیش روی مسئولان قرار می‌گیرد:
چرا باید مسیری که می‌توانست برای مردم ساده، شفاف و کم‌هزینه باشد، دوباره به یک فرآیند واسطه‌ای و پرهزینه تبدیل شود؟
وقتی فرد نتواند خودروی مورد نیازش را مستقیماً وارد کند و ناچار باشد از شرکت‌های واردکننده استفاده کند، عملاً یک حلقه واسطه به فرآیند اضافه می‌شود؛ حلقه‌ای که طبیعتاً هزینه خدمات، سود تجاری، هزینه‌های اداری و سایر هزینه‌ها را به قیمت نهایی خودرو اضافه خواهد کرد.
مسئله فقط گران‌تر شدن خودرو نیست؛ مسئله کاهش حق انتخاب مردم است.
کیشوندی که توانایی تأمین خودرو و انجام فرآیند قانونی واردات را دارد، چرا نباید بتواند با رعایت مقررات، شخصاً خودروی مورد نیاز خود را وارد کند؟
از سوی دیگر، اگر واردات تنها در اختیار شرکت‌ها باشد، نگرانی دیگری نیز ایجاد می‌شود: تمرکز بازار در دست تعداد محدودی واردکننده.
هرچه تعداد عرضه‌کنندگان کمتر باشد، رقابت نیز کاهش پیدا می‌کند و در چنین شرایطی، احتمال افزایش حاشیه سود و کاهش قدرت چانه‌زنی مصرف‌کننده بیشتر خواهد شد. در نهایت، هزینه این تصمیم را کسی پرداخت می‌کند که قرار بود از مزیت منطقه آزاد استفاده کند؛ یعنی مردم و کیشوندان.
آیا فلسفه منطقه آزاد همین است؟
مناطق آزاد اساساً با هدف ایجاد مزیت اقتصادی، تسهیل تجارت، جذب سرمایه و فراهم کردن شرایط متفاوت از سرزمین اصلی شکل گرفته‌اند.
اگر هر بار که یک فرآیند برای مردم ساده می‌شود، دوباره محدودیت جدیدی ایجاد کنیم و آن را به شرکت‌ها و واسطه‌ها بسپاریم، باید پرسید:
مزیت منطقه آزاد برای شهروند عادی دقیقاً کجاست؟
کیش نباید به جایی تبدیل شود که برای هر خدمت و هر کالایی، شهروند ناچار باشد از یک واسطه عبور کند و هزینه بیشتری بپردازد.
راهکار چیست؟
انتقاد از یک تصمیم زمانی ارزشمند است که راه‌حل نیز ارائه شود. به نظر می‌رسد می‌توان به جای ممنوعیت کامل واردات شخصی، یک مدل کنترل‌شده، شفاف و قابل نظارت ایجاد کرد.
۱. اجازه واردات شخصی با سقف و سهمیه مشخص
افراد واجد شرایط بتوانند در چارچوب ضوابط مشخص، سالانه یا در بازه زمانی معین یک خودرو وارد کنند. این روش هم امکان سوءاستفاده را محدود می‌کند و هم حق انتخاب مردم را از بین نمی‌برد.
۲. ایجاد سامانه شفاف واردات خودرو
تمام مراحل از ثبت درخواست تا انتخاب خودرو، هزینه‌های گمرکی، عوارض، هزینه خدمات و مبلغ نهایی در یک سامانه رسمی قابل مشاهده باشد.
۳. رقابت واقعی میان واردکنندگان
اگر استفاده از شرکت‌های واردکننده ضروری است، نباید بازار در اختیار تعداد محدودی شرکت قرار گیرد. صدور مجوز برای شرکت‌های واجد شرایط و اعلام عمومی هزینه خدمات می‌تواند از شکل‌گیری انحصار جلوگیری کند.
۴. تعیین سقف کارمزد و سود خدمات واردات
شرکت واردکننده باید بابت خدمات واقعی خود دستمزد دریافت کند، اما لازم است چارچوبی برای جلوگیری از دریافت سودهای غیرمتعارف وجود داشته باشد. مردم نباید صرفاً به دلیل بسته بودن مسیر واردات شخصی، مجبور به پرداخت هزینه‌های سنگین شوند.
۵. انتشار عمومی قیمت تمام‌شده
یکی از مهم‌ترین راهکارها، شفافیت است. خریدار باید بداند خودرویی که مثلاً با قیمت مشخصی در خارج از کشور خریداری شده، دقیقاً با چه هزینه‌هایی به قیمت نهایی رسیده است.
۶. اولویت دادن به منافع کیشوندان
هر تصمیم درباره خودرو در کیش باید یک سؤال ساده را پاسخ دهد:
این تصمیم در نهایت هزینه مردم را کمتر می‌کند یا بیشتر؟
اگر نتیجه یک سیاست، افزایش هزینه، کاهش انتخاب و ایجاد وابستگی بیشتر مردم به واسطه‌ها باشد، لازم است آن سیاست دوباره مورد ارزیابی قرار گیرد.
سخن آخر
مسئله واردات خودرو فقط موضوع خودرو نیست؛ موضوع اعتماد مردم به فلسفه منطقه آزاد است.
کیشوند باید احساس کند زندگی در یک منطقه آزاد، برای او مزیت‌هایی دارد؛ نه اینکه هر مزیتی که ایجاد می‌شود، پس از مدتی با یک محدودیت جدید از بین برود.
اگر نگرانی مسئولان، جلوگیری از سوداگری، ثبت سفارش‌های صوری یا سوءاستفاده از سهمیه‌هاست، راه‌حل آن ممنوعیت کامل واردات شخصی نیست؛ بلکه طراحی یک سیستم دقیق، شفاف و قابل نظارت است.
به جای حذف صورت مسئله، باید مسیر را اصلاح کرد.
کیش به سیاست‌هایی نیاز دارد که زندگی را برای مردم آسان‌تر کند، نه اینکه هر روز یک حلقه جدید به زنجیره بروکراسی و هزینه اضافه شود.
و شاید امروز مهم‌ترین مطالبه کیشوندان این باشد:
مزیت منطقه آزاد را از مردم نگیرید؛ اگر مشکلی وجود دارد، همان مشکل را اصلاح کنید، نه اینکه صورت مسئله را پاک کنید.
ارسال دیدگاه
مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : ۰