بازسازی سفین؛ فرصتی برای احیای هویت ایرانی کیش

به گزارش پایگاه خبری اخبار جزایر، محله سفین، بخش قدیمی مسکونی جزیره کیش، این روزها با موج تازه‌ای از بازسازی و توسعه روبه‌روست؛ موجی که هرچند می‌تواند به رونق گردشگری و اقتصاد محلی کمک کند، اما به گفته کارشناسان چالش‌هایی جدی در حوزه هویت شهری و معماری اصیل جزیره به همراه دارد. بررسی‌های میدانی و ارزیابی وضعیت کنونی سفین نشان می‌دهد که برخی از این مداخله‌ها، به جای تکیه بر الگوهای معماری ایرانی–اسلامی و سنت‌های بومی خلیج فارس، تحت‌تأثیر سبک‌های وارداتی و غیرایرانی انجام می‌شود.
حریره؛ سند تاریخی هویت واقعی کیش
کشفیات فصل‌های اخیر کاوش‌های باستان‌شناسی شهر تاریخی حریره –که در شمال جزیره قرار دارد– نشان می‌دهد که معماری کیش در سده‌های گذشته، ریشه‌ای به‌تمام‌معنا ایرانی داشته است. خانه‌های چندطبقه ساخته‌شده با سنگ مرجانی، وجود حمام‌های خصوصی با دو دوره معماری، کاشی‌های ستاره‌ای و فیروزه‌ای متعلق به سنت ایلخانی، کارگاه‌های شیشه‌گری گسترده و شبکه پیچیده چاه‌ها و کانال‌های آب، همگی بیانگر آن است که کیش از مراکز مهم فرهنگی و اقتصادی ایران در خلیج فارس بوده است.
این یافته‌ها تصویر روشنی از معماری کیش در گذشته ارائه می‌کنند؛ معماری‌ای که نه از سبک‌های عربی امروز تأثیر گرفته بود و نه از الگوهای تزئینی وارداتی، بلکه بر اساس دانش بومی جنوب ایران و سنت‌های معماری ایرانی–اسلامی شکل گرفته بود.
چالش امروز سفین: معماریِ بی‌ریشه
با وجود این میراث ارزشمند، بازسازی‌های اخیر در سفین گاه با هویت تاریخی جزیره همخوانی ندارد. استفاده از نماهای شبیه شهرهای عربی حاشیه خلیج فارس، رنگ‌های غیر بومی، فرم‌هایی نظیر طاق‌های نعلی و تزئینات مصری، تغییر کاربری‌های افراطی به کافه‌–رستوران، و حذف مصالح بومی ، از جمله مواردی است که موجب نگرانی کارشناسان شده است.
به باور متخصصان، این روند نه‌تنها چهره سفین را از گذشته ایرانی‌اش دور می‌کند، بلکه می‌تواند در آینده بر پرونده احتمالی ثبت جهانی شهر تاریخی حریره نیز اثر منفی داشته باشد؛ چرا که یونسکو، هماهنگی منظر فرهنگی پیرامون آثار تاریخی را یکی از شاخص‌های اصلی حفاظت می‌داند.
راهکار پیشنهادی: بازسازی با الگوهای بومی جنوب ایران
کارشناسان و فعالان حوزه توسعه پایدار بر این نکته تأکید دارند که احیای سفین باید بر پایه الگوهای اصیل معماری جنوب ایران انجام شود. آن‌ها پیشنهاد می‌کنند:
• استفاده از مصالح بوم‌آورد چوب و ملات‌های سنتی
• بازآفرینی عناصر تاریخی شامل حیاط مرکزی، ایوان، بادگیرهای ساده و پنجره‌های چوبی
• تدوین «راهنمای مرمت سفین» توسط منطقه آزاد کیش و سازمان میراث فرهنگی
• جلوگیری از تغییر کاربری‌های ناسازگار و نماهای غیر ایرانی
• برگزاری دوره اموزشی معماری بومی جنوب ایران در کیش برای تربیت استادکاران محلی
سفین؛ بازگشت به هویت ایرانی
امروز محله سفین در نقطه‌ای حساس از تاریخ خود قرار دارد. اگر بازسازی این محله بر پایه میراث واقعی کیش و دانش بومی جنوب ایران انجام شود، می‌تواند به یکی از زیباترین و اصیل‌ترین مقصدهای گردشگری فرهنگی در خلیج فارس تبدیل شود. بازگشت سفین به هویت ایرانی، نه‌تنها احیای گذشته است، بلکه سرمایه‌گذاری بر آینده گردشگری کیش محسوب می‌شود.